Biurdana institutuko Euskal Liburuaren Irakurketa Publikoa

2026(e)ko martxoaren 24(a), asteartea

Julen Gabiria izanen da 2026ko Irakurketa Publikoaren idazle gonbidatua, Joe Saccoren 'Palestina' komiki liburuaren euskarazko bertsioagatik

Biurdanako XXV. Irakurketa Publikoa 2026ko maiatzaren 8an ospatuko dugu, ortziralearekin. Aurtengo ediziorako, Joe Sacco kazetari estatubatuarrak idatzi eta marrazturiko Palestina komiki liburua aukeratu dugu, Julen Gabiria itzultzailearen euskarazko bertsioan (Astiberri, 2023).

Iragan mendeko 91-92 neguan Joe Sacco (Malta, 1960) Palestinan egon zen, Zisjordanian zein Gazako zerrendan, eta han bizi izandako esperientziak komiki itxurako hainbat erreportajetan bildu zituen. Erreportaje haiek bederatzi liburutxoran argitaratzen joan ziren, eta azkenean liburu handi bakarrean jaso zituzten, Palestina izenburu orokorrarekin. Liburu harengatik, 1996an, American Book Award saria eman zioten Saccori, eta holokaustoari buruzko Art Spiegelman-en Maus eleberri grafikoarekin konparatu izan dute, Saccoren lanak ere sozialki eta politikoki oso korapilatsua den gai bat bikain lantzen duelako, komikiak formatu bezala dituen mugen baitan.

Kostatu izan da komiki liburu hau euskaraz irakurri ahal izatea. Baina ailegatu da, azkenean, Astiberri eta Julen Gabiria itzultzailearen eskutik. Hain zuzen ere, Astiberrik 2022an argitaratu zuen Maus komiki liburuaren euskarazko bertsioa, Julen Gabirirak itzulita. Eta haren ondotik etorri ziren euskaraz Palestina (2023), Gerra gazan (2024) eta Gazako oin-oharrak (2025).

2026ko Irakurketa Publikoan gorazarre eginen diogu Julen Gabiriari, Palestina liburua euskaratzen eginiko lan ederragatik, eta, haren bidez, gorazarre eginen diogu baita Joe Saccori ere.

Informazio gehiago Wikipedian

Julen Gabiriari eginiko elkarrizketa Euskal Idazleen elkartearen webgunean

2019(e)ko apirilaren 15(a), astelehena

JON ARRETXE, XX. IRAKURKETA PUBLIKOAREN IDAZLE GONBIDATUA

Basauri, 1963.

Jatorriz bizkaitarra bada ere, Gasteizen bizi izan da 15 urtetan, eta 2004tik hona Nafarroan bizi da, Arbizun.

Heziketa fisikoan lizentziatu zen eta Euskal Filologian doktorea da. Musika arloari dagokionez, Pianoko ikasketak Bilboko Kontserbatorioan egin zituen, eta Kantukoak Gasteizko eta Bilboko kontserbatorioetan.

Euskara irakaslea izan zen hamar urtez Deustuko Unibertsitateko Euskal Irakaslegoan eta Heziketa Fisikoa irakatsi zuen hiu urtez EHUn, Gasteizko Irakasle-Eskolan. Lan hari utzi eta azken urteotan idaztetik bizi da. Osagarri gisa bere bidaia nahiz liburuei buruzko hitzaldiak ematen ditu eta opera kantatzen du. Bilboko eta Iruñeko opera koruetan kantatzen du, eta bakarlari gisa ere aritzen da.

1991n argitaratu zuen lehen liburua, Hakuna matata. Geroago, Basauriko euskararen gaineko ikerkuntza kaleratu zuen. Eleberri beltza, bidaia-literatura eta umorea jorratu izan ditu batez ere, 20 liburutik gora ditu argitaratuak eta horietatiko asko beste hizkuntzetara itzuli dituzte (gehienbat gaztelerara).

Azken obra esanguratsuenetako bat 7 kolore liburuaren berrargitalpen berezia da. 2010ean kaleratu zuen Erein argitaletxeak, hitza, musika eta irudia uztartuta: atal bakoitzari koloreak eta marrazkiak erantsi zizkion Cristina Fernández ilustratzaileak eta Francisco Ibañez konpositoreak zazpi kanta sortu zituen piano eta ahotserako, interprete hauek dauzkatelarik: Iñaki Belasko pianojolea, Olatz Saitua sopranoa, Enrique Campos tenorea eta Jon Arretxe baxua.

Berari buruzko informazio gehiago:

BIP2019 KARTELA!

Kartela Patirke Belaza irakasleak egin du.

JOXAN ARTZE, XIX. IRAKURKETA PUBLIKOAREN ARTISTA OMENDUA

Joxan Artze

Usurbil (Gipuzkoa) 1939 - 2018

Bertze hainbat euskal artistarekin batera (Mikel Laboa, Benito Lertxundi, Xabier Lete, Lurdes Iriondo...)

Ez dok amairu taldea sortu zuen. Aunitz euskal musikarik bere poemak musikatu dituzte; nolaz eta: Txoria txori, Gure bazterrak, Martxa baten lehen notak (Mikel Laboak musikatuak), Txori txikia nintzelarik (Benito Lertxundik musikatua).

Horietaz gain, hainbat poema liburu idatzi eta argitaratu ditu. Bere lanetan euskararekiko eta euskal izaerarekiko kezka erakusten du; bizitzari eta heriotzari buruz hausnartzen du. Egiaz, edertasunaz, zintzotasunaz... hitz egiten digu.

Poesian molde berriak plazaratu zituen. Hitzek paperean hartzen duten irudiak ere bere mezuaren parte izan daitezke.

Bere anaia Jesusekin batera, ia desagerturik zegoen txalaparta berriz ere ezagutzera eman zuen. Artze anaiak honekin hasi zirenean txalaparta Gipuzkoako baserri pare batean baizik ez zen ezagutzen. Gaur egun, ordea, haiei esker musika tresna hau Euskal Herri osoan ezagun bihurtu da.

Ez dok amairu-koekin Baga, biga, higa ikuskizuna sortu zuen. Beranduago, Mikel Laboarekin batera Ikimilikiliklik ikuskizuna ere prestatu zuen. Honetan musikak, argiak eta poemek arte lana osatzen zuten.

Poesia lanak:

Isturitzetik Tolosan barru (Egilea editore, 1969)

Laino guztien azpitik, José Luis Zumetaren laguntzarekin. (Egilea editore, 1973)

Eta sasi guztien gainetik, José Luis Zumetaren laguntzarekin. (Egilea editore, 1973)

Bide bazterrean hi eta ni kantari (Egilea editore, 1979)

Ortzia lorez, lurra izarrez (Elkar, 1987)

Gizon handia da mundua, eta mundu ttikia gizona (Elkar, 1988)

Mundua gizonarentzat eginda da, baina ez gizona munduarentzat (Zubi-Zurubi, 1998)

XX. mendeko poesia kaierak - Joxean Artze (Susa, 2000): Koldo Izagirreren edizioa

Oihana auhenka (Jazzle, 2001): Disko liburu kolektiboa

Bizitzaren atea dukegu heriotza (Elkar, 2013)

Heriotzaren ataria dugu bizitza (Elkar, 2013).